Pangalaman téh nyaéta sagala rupa anu kaalaman ku hiji jalma. Aya pangalaman sapopoé, nyaéta pangalaman anu biasa dilakukeun atawa karandapan unggal poé. Aya deui pangalaman anu dianggap luar biasa, nyaéta pangalaman anu tara biasa dilakukeun atawa karandapan unggal poé. Pangalaman luar biasa mah bisa jadi ngan ukur karandapan sakali dina saumur hirup.
Patalina jeung rarasaan, pangalaman téh aya anu pikaresepeun, pikabungaheun, pikasieuneun, pikaseurieun, pikasediheun jeung sajabana. Pangalaman hiji jalma moal sarua jeung pangalaman jalma séjénna. Bisa jadi kajadianna mah sarua, tapi karasana ku jalma anu béda-béda mah moal sarua, malah aya kalana béda pisan. Nyaritakeun pangalaman teu kudu panjang-panjang, anu penting mah pesen nu ku hidep rék ditepikeun nepi ku nu maca atawa ngadangukeun.
Contona:
- Pangalaman anu pikabungaheun kanggo abdi, nyaéta waktos abdi diajak piknik ka Pangandaran ku pun bapa. Basa liburan sakola, abdi sakulawarga indit ka Pangandaran. Abdi tiasa ningal éndahna laut Pangandaran. Abdi gé naék parahu nepika nyebrang ka Pantai Pasir Putih. Tangtu waé, abdi kokojayan di sisi basisir. Abdi mah resep pisan ngojay, nyoo cai bari gogonjakan jeung dulur-dulur.
- Pangalaman anu pikareueuseun kanggo abdi, nyaéta waktos abdi janten juara kahiji pasanggiri ngadongéng tingkat kota. Basa kelas 5 SD, abdi dipiwarang ku Bu Guru kanggo ngawakilan sakola. Abdi dilatih ku Bu Guru unggal dinten sangkan wani nyarita dipayuneun girang pangajén jeung panongton. Abdi ngaraos reueus janten juara katilu tina puluhan pamilon. Abdi ogé reueus pisan tiasa ngawakilan jeung ngawangikeun nami sakola.
Hidep bisa nuliskeun pangalaman mangrupa karangan. Sangkan ngalancarkeun dina nuliskeunana, alusna mah nyeiun heula rangkay karanganana. Rangkay karanagan téh eusina mangrupa poko-poko pikiran anu ku urang rék ditulis. Saterusna éta rangkay tv dijadikeun padoman, anu bisa dimekarkeun deui jadi sababaraha paragraf.
Urang bisa nyieun rangkay karangan dina wangun kalimah wawaran, sapertos conto anu di luhur atawa kalimah pananya. Anu leuwih gampang mah upama urang ngagunakeun kalimah pananya maké rumus 5W 1H nyaéta:
2. Who (saha waé nu aya dina carita)
3. When (iraha kajadianana)
4. Where (dimana kajadianana)
5. Why (naha bisa kitu kajadianana)
6. How (kumaha bisa kajadian atawa kaalaman)
Catetan:
gogonjakan = bermain/bercanda
pikareueuseun = membanggakan
reueus = bangga
pasanggiri = lomba
rangkay = kerangka (karangan)
dimekarkeun = dikembangkan